Metoda Margaret Johnstone

dr Elżbieta Mirek

Definicja i zastosowanie

Metoda Margaret Johnstone (metoda Johnstone) to specjalny system ćwiczeń ruchowych, w czasie których dodatkowo wykorzystuje się wypełnione powietrzem mankiety pneumatyczne (tzw. splinty) zakładane na kończyny górne lub dolne. Metoda znajduje zastosowanie przede wszystkim w rehabilitacji osób po udarze mózgu, ale również w mózgowym porażeniu dziecięcym i w innych chorobach układu nerwowego (stwardnieniu rozsianym, stwardnieniu zanikowym bocznym), a także w niektórych zaburzeniach ortopedycznych (po złamaniach) i reumatycznych (reumatoidalne zapalenie stawów).

Geneza, założenia, cele

Margaret Johnstone, szkocka fizjoterapeutka działająca od lat 60. XX wieku, ma znaczący wkład do rehabilitacji osób w późnym okresie po udarze mózgu. Opracowała metodę, której celem było ułatwienie pacjentom powrotu do aktywnego życia w społeczeństwie oraz poprawienie jakości życia.

Podstawowe założenia metody to:

  • opracowanie całodobowego programu prawidłowego ułożenia ciała pacjenta, aby właściwie oddziaływać na napięcie mięśniowe,
  • wczesne obciążanie kończyn niedowładnych poprzez prawidłowe korekcyjne ustawienie oraz wykonywanie ćwiczeń w rotacji,
  • stosowanie mankietów ciśnieniowych (tzw. splintów),
  • zwiększanie aktywności ruchowej ze stopniowym zwiększaniem obciążenia, w zależności od wcześniej osiągniętego stopnia aktywności oraz kierowanie się wzorcami ruchowymi, takimi jakie występują w czasie rozwoju dziecka.

Splinty wykorzystuje się w celu:

  • kontrolowania napięcia mięśni (hamowanie wzmożonego lub pobudzanie obniżonego napięcia mięśniowego),
  • hamowania wzorców spastycznych (patologicznego ułożenia kończyny górnej i dolnej),
  • hamowania dominujących odruchów,
  • stabilizowania postawy ciała i stabilizowania kończyn,
  • kontrolowania współistniejących ruchów dodatkowych,
  • poprawienia czucia ruchu,
  • wspomagania kontroli zrównoważenia ciała i przenoszenia ciężaru ciała (obciążanie kończyn niedowładnych),
  • biernego wspomaganiu utrzymania odpowiedniej długości tkanek miękkich (mięśni, ścięgien, nerwów obwodowych itp.).

Metoda ma umożliwiać:

  • znormalizowanie napięcia mięśniowego,
  • opanowanie prawidłowych wzorców ruchowych, od podstawowych do złożonych (powrót do zdrowia musi obejmować wykonywanie ruchów automatycznych)
  • odbudowę prawidłowego posturalnego mechanizmu odruchowego, opartego na prawidłowej reakcji głowy i obrotów wzdłuż osi ciała, reakcji utrzymywania równowagi,
  • uzyskanie prawidłowego czucia ruchu i ułożenia.

Opis

  • aktywnego uczestnictwa pacjenta w terapii,
  • interdyscyplinarnej pracy zespołowej oraz zaangażowania rodziny w proces terapeutyczny,
  • zalecania programu ćwiczeń domowych.

Przy ćwiczeniach ruchowych:

  • zwraca się szczególną uwagę na ochronę i leczenie zaburzeń dotyczących stawu barkowego,
  • stosuje się pracę na macie w niskich pozycjach (przetaczanie, czworakowanie, klęk itp.),
  • stosuje się mankiety pneumatyczne (splinty) zakładane na kończyny objęte niedowładem.

Zakładając mankiet pneumatyczny, terapeuta utrzymuje prawidłowe ułożenie kończyny (antyspastyczne), tj. kończyna górna w rotacji zewnętrznej z odwiedzeniem i odprowadzeniem kciuka, kończyna dolna w rotacji wewnętrznej ze zgięciem grzbietowym stopy. Mankiet nadmuchuje się ustnie, a ciśnienie nie może przekroczyć 40 mm Hg.


Ryc. 1. Zakładanie splintu na kończynę górną

Program rehabilitacji realizowany jest w zależności od stopnia utraty funkcji ruchowej. Ćwiczenia wykonywane są w typowych pozycjach: toczenie (rolling) – siad – stanie – chodzenie (także u osób w starszym wieku).


Ryc. 2. Ćwiczenia w pozycjach: toczenie (rolling) – siad – stanie – chodzenie (także u osób w starszym wieku)

Natomiast ćwiczenia w pozycjach: toczenie (rolling) – leżenie przodem – stabilne leżenie na przedramionach – klęk podparty – klęk prosty – stanie – chodzenie stosuje się w zależności od osiągniętego poziomu funkcjonalnego pacjenta.


Ryc. 3. Ćwiczenia w pozycjach: toczenie (rolling) – leżenie przodem – stabilne leżenie na przedramionach – klęk podparty – klęk prosty – stanie – chodzenie


Ryc. 4. Zastosowanie splintu na kończynę dolną


Ryc. 5. Zastosowanie splintu na rękę


Ryc. 6. Prawidłowe ułożenie kończyny górnej i dolnej w splincie

Przeciwwskazania do stosowania metody Margaret Johnstone zależą od przeciwwskazań do stosowania splintów. Są to: zastoinowa niewydolność serca oraz zakrzepowe zapalenie żył.


Ryc. 7. Rodzaje splintów stosowane u pacjentów

Dowody naukowe

Brak jest wystarczającej liczby badań klinicznych przeprowadzonych z udziałem dużych grup pacjentów, dokumentujących skuteczność metody Johnstone. Jednak dostępne są wyniki wiarygodnych badań wskazujące na skuteczność metody.

Rozpowszechnienie

Metoda Johnstone jest stosowana w większości krajów Unii Europejskiej. W Polsce wykorzystywana jest w nielicznych ośrodkach leczniczych i rehabilitacyjnych. Narodowy Fundusz Zdrowia kwalifikuje ją jako specjalną procedurę rehabilitacji. Organizowane są specjalistyczne kursy uczące stosowania metody Johnstone.

Data utworzenia: 21.10.2015
Metoda Margaret JohnstoneOceń:

Rehabilitacja w pytaniach pacjentów

  • Rehabilitacja po zerwaniu jednego ze ścięgien barku
    Mam zerwane jedno ze ścięgien prawego barku. Ścięgno to "supraspinatus", łączące łopatkę z ramieniem, jest oderwane od niego. Jakie są sposoby naprawy i rehabilitacji? Jeśli jest kilka, to proszę powiedzieć jakie i ewentualne zagrożenia, które za sobą niosą?
  • Jak postępować przy złamaniu dużego palca u nogi?
    Od urazu minęły juz prawie 3 tygodnie, palec jest opuchnięty i przy każdym kroku boli, a szczególnie gdy mam ubrane buty na obcasie (niewielkim!).

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.